Ochrona przed egzekucją: co daje otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego

Dlaczego to ma znaczenie dla zarządu

Egzekucja komornicza prowadzona równolegle z próbą uratowania firmy zwykle przesądza o jej losie — zajęte rachunki bankowe i wierzytelności uniemożliwiają bieżące regulowanie zobowiązań, a to pogłębia kryzys zamiast go rozwiązywać. Prawo restrukturyzacyjne odpowiada na ten problem instytucją ochrony przed egzekucją, która powstaje z chwilą otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego. Zrozumienie, kiedy dokładnie ta ochrona zaczyna działać i czego nie obejmuje, jest kluczowe przy podejmowaniu decyzji o momencie złożenia wniosku.

Na czym polega ochrona przed egzekucją

Z dniem otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego zachodzą dwa skutki jednocześnie:

Podstawą tej regulacji jest art. 312 Prawa restrukturyzacyjnego, odnoszący się wprost do postępowania sanacyjnego, ale stosowany odpowiednio także do pozostałych trybów. To rozwiązanie systemowe — ma dać dłużnikowi realny czas i przestrzeń na wypracowanie układu z wierzycielami, zamiast prowadzenia równoległego wyścigu z komornikiem.

Moment powstania ochrony zależy od wybranego trybu

To jeden z najczęstszych błędów w praktyce — zakłada się, że ochrona działa identycznie we wszystkich postępowaniach. W rzeczywistości różni się to istotnie:

Postępowanie o zatwierdzenie układu (PZU)

Ochrona jest uzależniona od dokonania obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Obwieszczenia dokonuje nadzorca układu (doradca restrukturyzacyjny) po sporządzeniu spisu wierzytelności i wstępnego planu restrukturyzacyjnego.

Przyspieszone postępowanie układowe i postępowanie układowe

Ochrona powstaje z chwilą otwarcia postępowania przez sąd.

Postępowanie sanacyjne

Zapewnia najszerszą ochronę. Skierowanie egzekucji do majątku wchodzącego w skład masy sanacyjnej oraz wykonanie zabezpieczenia roszczenia jest niedopuszczalne — niezależnie od tego, czy wierzytelność jest objęta układem z mocy prawa, czy nie. Co do zasady w tym trybie nie można wszczynać żadnych nowych postępowań egzekucyjnych, z zastrzeżeniem wierzytelności alimentacyjnych, które ochronie nie podlegają.

Czego ochrona przed egzekucją nie oznacza

Zawieszenie postępowania egzekucyjnego to nie jego umorzenie. Komornik nie kontynuuje czynności, ale sprawa pozostaje otwarta — jeśli układ nie zostanie zawarty i zatwierdzony, egzekucja może zostać podjęta na nowo. Dopiero prawomocne zatwierdzenie układu, obejmującego daną wierzytelność, prowadzi do trwałego zakończenia egzekucji w tym zakresie — bo zobowiązanie zostaje przekształcone, rozłożone w czasie lub częściowo umorzone na warunkach układu. Do tego momentu ochrona ma charakter tymczasowy i warunkowy, a wierzyciele — zwłaszcza publicznoprawni (ZUS, urząd skarbowy) — uważnie monitorują przebieg postępowania.

Zmiany po nowelizacji z 23 sierpnia 2025 r.

Ustawa z 25 lipca 2025 r., implementująca unijną dyrektywę o restrukturyzacji zapobiegawczej (tzw. dyrektywę drugiej szansy), wzmocniła pozycję dłużnika w postępowaniu o zatwierdzenie układu.

Nowelizacja wprowadziła też m.in. obowiązek sporządzenia testu zaspokojenia wierzycieli oraz obniżyła próg głosów wymaganych do przyjęcia układu w PZU do 1/2 głosów. Dla zarządu oznacza to więcej przewidywalności co do harmonogramu, ale też więcej formalnych obowiązków przygotowawczych przed złożeniem wniosku.

Wnioski praktyczne dla zarządu

• Ochrona przed egzekucją nie jest automatyczna we wszystkich trybach — w PZU zależy od decyzji o obwieszczeniu dnia układowego.
• Wierzytelności zabezpieczone rzeczowo mogą być nadal egzekwowane z przedmiotu zabezpieczenia w części trybów — trzeba to uwzględnić w planie restrukturyzacyjnym.
• Im wcześniej zarząd podejmie decyzję o restrukturyzacji, tym szerszy wybór trybu i tym pełniejsza ochrona — złożenie wniosku pod presją już wszczętych egzekucji ogranicza opcje.
• Ochrona jest środkiem do celu, jakim jest zawarcie i zatwierdzenie układu — nie substytutem uregulowania zobowiązań.

Niniejszy materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi analizy konkretnego stanu faktycznego. Zakres i moment powstania ochrony przed egzekucją zależą od wybranego trybu postępowania i wymagają każdorazowo indywidualnej oceny sytuacji dłużnika.